Αγριοσυκιά. Προφήτης Ηλίας.
Με την ανταλλαγή κατοικήθηκε από πρόσφυγες που έφταναν κατά κύματα μετά το 1934 από τις περιοχές του Πόντου: Σεβάστιας, την πόλη Χάρσερα της Αργυρούπολης και τα Φάρασσα της Καισάρειας. Ο λόγος που επέλεξαν την περιοχή για να ιδρύσουν την νέα τους πατρίδα ήταν η ομοιότητα του τοπίου με της προηγούμενης που άφησαν πίσω τους. Τίποτε δεν πήραν μαζί τους μόνο τις μνήμες και τις εικόνες των Αγίων τους . Στο χωριό εγκαταστάθηκαν και λίγοι Σαρακατσαναίοι. Όταν εγκαταστάθηκαν οι πιο πάνω στο χωριό σκέφθηκαν να αλλάξουν το όνομα. Έτσι στις 20-8-1927 ημέρα Σάββατο μαζεύτηκαν οι άνδρες στην πλατεία για να αποφασίσουν. Οι παρευρισκόμενοι είκοσι άνδρες έδωσαν τριάντα ονόματα. Ο κάθε ένας ήθελε όνομα προερχόμενο από τις χαμένες πατρίδες. Χάρσερα είπε ένας, Διάκονο είπε άλλος, Ομάλ είπε ένας άλλος, Επές είπε κάποιος άλλος, ακούστηκαν και άλλα ονόματα όπως Φάρασα και έτσι τελική συμφωνία δεν επήλθε και αφού είδαν ότι δεν πρόκειται να καταλήξουν σε κάτι συγκεκριμένο, κάποιος μη Αγροσυκιώτης, έπαρχος της περιοχής τους πρότεινε να ονομασθεί ΑΓΡΙΟΣΥΚΙΑ προφανώς από τις πολλές άγριες συκιές που ήταν γεμάτος ο τόπος, λένε όταν το φύλλο της συκιάς είναι σαν το ποδάρι της χήνας τότε μπαίνει το Καλοκαίρι.
Την ονομασία αυτή με την πάροδο του χρόνου διαδέχθηκε η ευφημιστική ΑΓΡΟΣΥΚΙΑ. Για την μεταβολή αυτή εδόθη η εξήγηση ότι η λέξη άγριο που περιείχε η πρώτη ονομασία χτυπούσε άσχημα. Η αγροτική αποκατάσταση των προσφύγων αρχίζει το 1926 με την διανομή γεωργικών κλήρων, γεγονός που διατάραξε τις σχέσεις των κατοίκων της Αργοσυκιάς με κάτοικους γειτονικών χωριών. Έτσι λοιπόν οι κάτοικοι της ΑΓΡΟΣΥΚΙΑΣ έγιναν μικροϊδιοκτήτες κι άρχισα την εκχέρσωση με το «ησιόδειο άροτρο» και την καλλιέργεια της γης. Έσπερναν σιτάρι, καλαμπόκι, κουκιά, βρόμη, ρεβιθιά, ξι χόρτο για τα ζώα.
Η έκταση που τους διανεμήθηκε ήταν δύσκολη, άγονη και τα εργαλεία τους σχεδόν πρωτόγονα. Έπρεπε να υπερπηδήσουν όλες αυτές τις αντιξοότητες με την κόσα, το τουρμούκι, τα δρεπάνια, το ξύλινο ή στην καλύτερη περίπτωση άροτρο- τα μόνα σημαντικά εργαλεία.
Ο μικρός κλήρος, η έλλειψη μέσων, οι αρρώστιες, η αποζημίωση που ποτέ δεν πήραν για την περιούσια που εγκατέλειψαν, αλλά και η υποχρέωση να επιστρέψουν την άξια των ζωών, σπιτιών και οικοπέδων που πήραν οι πρόσφυγες, τους οδήγησαν σε απόγνωση. Πραγματικά δεν «είχαν στον ήλιο μοίρα». Το εισόδημα τους ήταν τόσο ισχνό, που δεν επαρκούσε ούτε για τις πιο στοιχειώδεις ανάγκες. Δεν το έβαλαν κάτω, όμως, πάλεψαν για την ανόρθωση της ζωής.
Η πλειοψηφία των προσφύγων βρίσκονταν τότε σε συνεχή αγώνα για την επιβίωση τους, κάτι που περιόριζε στα πιο απαραίτητα τα έξοδα τους. Ένα ενδεικτικό γεγονός είναι ότι την εποχή αυτή δεν υπήρχε ούτε ένα κρεοπωλείο στο χωριό. Το κρέας ήταν ακριβό και για αυτό φρόντιζε η κάθε οικογένεια να τρέφει κοτόπουλα, πάπιες, γουρούνι για τις ανάγκες της. Το πιο βασικό είδος διατροφής ήταν το ψωμί, γι' αυτό δεν έλειπε από κανένα σπίτι ο φούρνος. Μανάβικο επίσης δεν υπήρχε. Προμηθεύονταν τα απαραίτητα φρούτα και λαχανικά από πλανόδιους μανάβηδες δίνοντας τους το ανάλογο σε σιτάρι.
Η κάθε οικογένεια μετά το τέλος του αλωνισμού άρχιζε τη μέριμνα της για τον ερχομό του χειμώνα. Οι γυναίκες ετοίμαζαν ζυμαρικά (τραχανάδες, γιφκάδες, πλιγούρι)και τουρσιά. Οι άντρες έπρεπε να φροντίσουν για την θέρμανση. Ξεκινούσαν παρέες 4-5 ατόμων με τα καρά και τα ζώα τους για τα κοντινά βουνά και επέστρεφαν μετά από μερικές μέρες. Στην επιστροφή περνούσαν τα φορτία τους επιδεικτικά μπροστά από τα καφενεία, για αυτό έδιναν μεγάλη σημασία στο τρόπο φόρτωσης και την ποιότητα των ξύλων που έκοβαν.
Με τα πρώτα κρύα του χειμώνα, έριχναν τα ξύλα στη γωνία (τζάκι) χρησιμοποιώντας για προσάναμμα μικρά ξυλαράκια (τσάκνα) η κόπρανα ζωών που αφού τα ζύμωναν με άχυρο τα άφηναν στον ήλιο να ξεραθούν. Στο τζάκι έβαζαν την πυροστιά και πάνω της τον τέντζερη (κατσαρόλα) με την ξύλινη κουτάλα και μαγείρευαν τα φαγητά τους. Πολλά βασικά είδη τα ψώνιζαν από τα μπακάλικα οι αγορές γινόταν με το τεφτέρι (βερεσέ). Ο μπακάλης σημείωνε την αξία των ειδών που έπαιρνε κάθε οικογένεια και εξοφλούσαν, όταν πληρώνονταν από την παραγωγή. Οι δυνατότητες για ψυχαγωγία ήταν περιορισμένες. Το πιο συνηθισμένο μέρος για να συγκεντρώνονται οι παρέες και να διασκεδάζουν ήταν το καφενείο.
Μετά το τέλος του εμφυλίου πόλεμου η ζωή στο χωριό άρχιζε να ξαναπαίρνει σχετικά ομαλούς ρυθμούς. Το 1952 έγινε η πρώτη γεώτρηση που ανάβλυζε άφθονο νερό, σβήνοντας τη δίψα των κατοίκων για μερικά χρόνια. Το 1960 πραγματοποιήθηκε δεύτερη γεώτρηση και παράλληλα άρχισε η κατασκευή δικτύου ύδρευσης που ολοκληρώθηκε τον επόμενο χρόνο. Το θέμα του νερού απασχόλησε και απασχολεί το χωριό από την ίδρυση του και από ότι φαίνεται θα εξακολουθήσει να το απασχολεί. Από τότε μέχρι σήμερα πραγματοποιήθηκαν πολλές νέες γεωτρήσεις.
Η ανάπτυξη της γεωργίας παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον. Εγκαταλείφθηκαν τα βόδια και τα σιδερένια άροτρα, κυρίαρχοι της υπαίθρου γίνονται οι γεωργικοί ελκυστήρες. Ο αλωνισμός των σιτηρών με την λοκάνη και την πατόζα αποτελεί ανάμνηση με την εμφάνιση της θεριζοαλωνιστικής μηχανής το 1963. σπουδαιότερο επίτευγμα στο τομέα της γεωργίας θεωρείται από τους αγρότες της περιοχής επινόηση και κατασκευή βαμβακοσυλλεκτικών μηχανών και ποτιστικών συγκροτημάτων.
Σήμερα η Αγροσυκιά κατοικείται από 385 κατοίκους (απογραφή 2001) και ανήκει στην Δημοτική Ενότητα Πέλλας. Ο τόπος χωρίζεται από ένα ποτάμι με το βουνό, είναι προικισμένο με φυσικό κάλλος και μπορεί να συνδυάσει το πράσινο στον κάμπο με τις καλλιέργειες και τις εναλλαγές του βουνού που σε παροτρύνει να απολαύσεις τη δροσιά και να αναζωογονηθείς στα υπέροχα σκιερά πεύκα που βρίσκονται σ' όλη την πλαγιά του βουνού, φυτεμένα με μέριμνα και ενέργειες του προ 15ετίας περίπου, τότε Προέδρου της Κοινότητας Αντώνη Παπαδόπουλου. Στο Δυτικό τμήμα του χωριού, έγινε φράγμα και δημιουργήθηκε μια όμορφη φυσική λίμνη. Στο κέντρο του χωριού είναι χτισμένο το παλιό πέτρινο Σχολείο και στην άκρη του χωριού είναι κτισμένη η εκκλησία του χωριού Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος και πιο κάτω ο Άγιος Αθανάσιος.
Μαγεύεσαι παρακολουθώντας τον κάμπο από το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία, όπου κάθε 20 Ιουλίου, αναβιώνουν παλιά έθιμα. Χτίστηκε πριν από 19 χρόνια όπως μαρτυρεί και η εντοιχισμένη μαρμάρινη πλάκα (έτος ανέγερσης 1986). Κάποιοι φιλόθρησκοι και ευσεβείς άοκνοι υπηρέτες κάτοικοι του χωριού οραματίστηκαν, σχεδίασαν και σε λίγο χρονικό διάστημα υλοποίησαν την εκ θεμελίων ανέγερση του εξωκλησιού, αφιερωμένου στον Προφήτη Ηλία.
Η εικόνα του Προφήτη Ηλία, που βρίσκεται στο ξωκλήσι, είναι έργο του Νικολάου, γιου του Χατζησάββα από την Αργυρούπολη του Πόντου. Αγιογραφήθηκε τον Απρίλιο του 1903 με δαπάνες του Κων/νου και της Αναστασίας Αποστολίδη. Τοποθετήθηκε σε ένα εξωκλήσι του προφήτη στα πανέμορφα βουνά της Χάρσερας του Πόντου, όπου κάθε χρόνο στις 20 Ιουλίου συγκέντρωνε μέγα πλήθος χριστιανών. Με το ξεριζωμό των Ελλήνων το 1924 η εικόνα δεν εγκαταλείφθηκε, αλλά ο αείμνηστος Ηλίας Θεοδωρίδης την μετέφερε στην Αγροσυκιά της Δημοτικής Ενότητας Πέλλας όπου οι κάτοικοι το 1986 έχτισαν το ωραίο εξωκλήσι πάνω στο βουνό.
Πληροφορίες από το βιβλίο του Παμπουλίδη Χ. "ΑΓΡΟΣΥΚΙΑ" και χειρόγραφα του Τσελεπίδη Θεόδωρου.
