Το Τζαμί του Σεΐχη Ιλαχή (15ος αιώνας)

Συνεχίζοντας το οδοιπορικό στην πόλη των Γιαννιτσών και διασχίζοντας την σε αυτό το νοητό βορά-νότου άξονα, ο επισκέπτης καταλήγει στο δασίλιο του πρώην Στρατοπέδου Καψάλη. Εκεί θα συναντήσει το Τζαμί του Σεΐχη Ιλαχή. Χτίστηκε από τον εγγονό του Γαζή Εβρενός, τον Αχμέτ Μπέη Εβρενόσογλου προς τιμήν του περίφημου σεΐχη.

Ο σεΐχης Ιλαχή γεννήθηκε στις αρχές του 15ου αιώνα στην πόλη Simav κοντά στην Κιουτάχεια και υπήρξε μαθητής του Σούφη σεΐχη Hodja Ubaidullah el Samarkandi. Ο Ιλαχή ασπάστηκε τις αρχές των Naqsbendi Δερβίσηδων, μιας μυστικιστικής έκφρασης του Ισλάμ που επιθυμεί την αγνότητα της ψυχής και του σώματος μέσω πρακτικών και ασκήσεων που κατά το Michael Kiel θυμίσουν τους Ινδούς Γιόγκι. Ο σεΐχης Ιλαχή δίδαξε στο Μεντρεσέ Molla Zeirek της Κωνσταντινούπολης και σταδιακά η φήμη της πνευματικότητας του εξαπλώθηκε σε όλη την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Όταν άκουσε για το έργο του ο Αχμέτ Μπέης προσκάλεσε το Σεΐχη στα Γιαννιτσά. Πράγματι, ήρθε μετά τα μέσα του 15ου αιώνα, δίδαξε στα Γιαννιτσά, αγάπησε την πόλη και ταύτισε το όνομα του μαζί της. Ο Seich Abdullah el Ilahi πέθανε το 1491 και θάφτηκε πλάι στο ομώνυμο τζαμί.

Το τζαμί λοιπόν χρονολογείται στα τέλη του 15ου αιώνα. Αποτελείται από μια μικρή αίθουσα προσευχής, η οποία στηρίζεται σε οκταγωνικό τύμπανο, τον μιναρέ και το προστώο. Στο νοτιανατολικό τοίχο βρίσκεται το μιχράμπ διακοσμημένο με μουκαρνάς και πλαισιωμένο από δύο ανάγλυφες παραστάδες. Ο μιναρές του τζαμιού διατηρείται σε σχετικά καλή κατάσταση και φέρει και αυτός στη βάση του μουκαρνάς.

Ο Εβλιγιά Τσελεμπή γράφει για το τζαμί:

«…Επίσης, πάλι μέσα στην πόλη, σ’ έναν υψηλό
τόπο, στο μικρό τζαμί του Αχμέτ Μπέη, βρίσκεται ο
μέγας τόπος προσκυνήματος του εκφράζοντος τις
αλήθειες, του συμβουλεύοντος το ανθρώπινο γένος,
του προτύπου των εξεχουσών προσωπικοτήτων, του
σημείου της τελειότητας, του ηγουμένου των κατόχων
της χαράς, του αρχηγού των συντρόφων της αγάπης,
του πιο αξιοσέβαστου από όσους έχουν ασκήσει την
αρετή, της πηγής των μυστηρίων, του αγωνιστή των
αστείρευτων φώτων, του αγιότερου των αγίων, του
εξόχου Σεΐχη Ιλαχή (η αγιότητα του θεού ας είναι
πάνω στο ιερό σκήνωμα του).
Πατρίδα του μακαρίου αυτού αγίου είναι η
μικρή πόλη που λέγεται Semāv στην αγία και
ακμάζουσα χώρα της Μικράς Ασίας  κοντά
στην Κιουτάχεια. Δέχτηκε το ένδυμα της φτώχειας
 από τους αγίους του Μπλάχ, της
Μπουχάρας και της Σαμαρκάνδης. Όταν πάλι ήταν
ηγούμενος των μπεκτασήδων στο Semāv, καθοδηγούσε
διακόσιες χιλιάδες μαθητευόμενους. Επίσης, ο άγιος
εμίρης Μπουχαρή, που είναι θαμμένος την
Κωνσταντινούπολη, ήταν από την ομάδα των φτωχών
του [δερβίσηδων]. Επειδή ήταν τέλειος στις
γνώσεις, χιλιάδες μαθητευόμενοι ήταν υποψήφιοι
διάδοχοι του, όπως ο εμίρης Μπουχαρή. Υπάρχουν
χιλιάδες κατορθώματά του. Ο τιμημένος σουλτάνος
τον τιμούσε με τη συντροφιά του. Τέλος το 820
υπάκουσε στην εντολή «Γύρισε στον Κύριο σου».
Είναι θαμμένος στην πόλη αυτή, στον περιφανή
τόπο του μεντρεσέ, του τεκκέ και του τόπου
παραδόσεων του Προφήτη, μέσα σε ένα κατάφωτο θόλο
χτισμένο με πέτρες και σκεπασμένο με μολύβι. Είναι
ένας τόπος προσκυνήματος φτωχών και πλούσιων
μυστικιστών...»

Διαβάστηκε 483 φορές